Rzeczywistość tkwi w każdym miejscu, a prawdę o tej rzeczywistości określa sytuacja człowieka w niej funkcjonującego. Wszystko otaczające nas jest rzeczywistością, ale nie wszystko jest prawdą. Przypadkowo wybrana sytuacja, przypadkowy gest czy grymas są opisaniem rzeczywistości, ale nie zawsze opisaniem prawdy. Dopiero syntetyczne spojrzenie na rzeczywistość, nie opisywanie jej lecz wykreowanie znaku, daje szansę dostrzeżenia prawdy w jej jednoznacznie czytelnej postaci.
     Maciej Stawiński tworzy humanistyczny znak człowieka drugiej połowy dwudziestego wieku, człowieka funkcjonującego w stworzonym przez siebie środowisku, uwarunkowanego efektami swego działania i swych emocji. Stawiński opisuje psychiczną kondycję mieszkańca Europy naszych czasów, zamkniętego w ciasnych granicach kontynentu, jeśli przekraczającego ograniczoną przestrzeń, to tylko po to, by iść w nieznane. Jeśli widzenie rozszerza się panoramicznie, to tylko po to, aby gwałtowny kres stawał się znakiem europejskiego dążenia.
    Spostrzeganie rzeczywistości jest u Stawińskiego patrzeniem kategoriami człowieka nie opuszczającego naszego kontynentu, wychowanego tutaj i rozumiejącego świat egzystencjalnie. Nigdy nie istnieje rekwizyt dla samego rekwizytu, pejzaż dla pejzażu, portret dla portretu. Każdy element jest zawsze silnie zintegrowany z pozostałymi. Dopiero całość tworzy jednoznaczny, syntetyczny znak ludzkiej egzystencji.
     Bohater Stawińskiego jest zapatrzony w przeszłość i wpatrzony w przyszłość. Człowiek uwarunkowany historią, pilnie wpatruje się w efekty swego dzieła — patrzy w swą przeszłość z dumą bądź smutkiem, radością bądź nostalgią. Nigdy nie jest to wpatrzenie w siebie, zawsze w tą inność funkcjonującą obok.
Bohater Stawińskiego ściśle tkwi w teraźniejszości, jego osadzenie jest trwałe i niezłomne — identyfikuje się ze swą rzeczywistością, jest związany z każdym swym rekwizytem. I tylko Stawiński dostrzega samotność swego bohatera w jego świecie, przerażający uczuciowy antagonizm.
      Widziana przez Stawińskiego rzeczywistość ma charakter wanitatywny, zewsząd dobiega głos przemijania nakładający się na czas obecny. Jest to rzeczywistość wykreowana Stawińskiego sposobem patrzenia na nią, ale nigdy nie jest to rzeczywistość fałszywa. Każdy fotogram przemawia swym własnym głosem, a wszystkie razem zadają słynne gauguinowskie pytanie. Jeżeli odpowiadamy sobie, że przybywamy skądś, jesteśmy tutaj, a będziemy gdzieś, to znaczy, że mamy jeszcze prawo nałożyć kapelusz i iść długo szeroką drogą nie oglądając się do tyłu.
 

Adam Dolistowski

                                                                                                                       
                                                                                                                              
 

<<  powrót